وکیل خانواده

نفقه حقوقی و کیفری در توضیحات وکیل خانواده

نفقه چیست؟

نفقه همان خرجی یا مخارج زندگی مشترک است و بر اساس قانون مدنی، نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مریضی (ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی)


میزان نفقه  

پرداخت نفقه در عقد دائم، به عهده مرد (شوهر) قرار داده شده است. نفقه ربطی به تمکن و عدم تمکن مرد ندارد حتی اگر زن، توان مالی بالایی داشته باشد باز هم مسئولیت پرداخت نفقه به عهده مرد است. البته به لحاظ اخلاقی، زوجین در تامین هزینه های زندگی مشارکت خواهند داشت.


پرداخت نفقه در عقد موقت

پرداخت نفقه زمانی ضرورت دارد که ازدواج از نوع دائم باشد و زن نیز از شوهرش تمکین داشته باشد. توضیح اینکه در عقد موقت (یا انقطاعی) پرداخت نفقه الزامی نیست مگر اینکه  پرداخت نفقه در ضمن همان عقد ازدواج یا ضمن عقد لازم دیگر شرط شده باشد.


اثر تمکین و نشوز زن بر نفقه

اگر زن تمکین نداشته باشد، نفقه به وی تعلق نخواهد گرفت؛ با وجود این، در 4 مورد، عدم تمکین زن باعث نمی‌شود که نفقه به وی تعلق نگیرد. دو مورد مهم و کاربردی از این چهار مورد به شرح زیر است:

1- چنانچه سکونت زوجه با شوهرش در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد.

2- چنانچه زوجه با شرایط مربوطه از “حق حبس” استفاده کند. توضیح اینکه اگر مهریه عندالمطالبه باشد و  بعد از ازدواج، نزدیکی جنسی صورت نگرفته باشد، زن میتواند تمکین خود را مشروط به پرداخت تمام مهریه نماید، حتی اگر دادگاه مهریه را تقسیط کند، زن تا پایان آخرین قسط و دریافت تمام مهریه، حق حبس دارد. این مطلب، از ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی استنباط می گردد و رویه دادگاههای خانواده نیزهمین است.


دو مطلب کاربردی در خصوص تمکین و نفقه

سوال: در صورتی که زوجه حق حبس راجع به مهریه خود را با استفاده از ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی اعمال نماید، و به لحاظ عدم پرداخت مهریه از شوهرش تمکین نکند آیا مستحق نفقه ایام مذکور می باشد و آیا شوهر به لحاظ نپرداختن نفقه قابل تعقیب کیفری است؟

جواب: اگرچه طبق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، مادامی که مهریه زوجه تسلیم نشده باشد در صورت حال بودن (یا همان عندالمطالبه بودن) مهریه، زن می تواند از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر ندارد امتناع کند و این امتناع باعث از بین رفتن حق نفقه نخواهد بود اما از نظر کیفری (ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب ۱۳۷۵) که به موجب آن، مجازات شوهر به علت امتناع از پرداخت نفقه زن، منوط به تمکین زن می باشد و نیز با توجه به نظریات اداره حقوقی قوه قضاییه، ازآنجایی که تعقیب کیفری زوج مستلزم تمکین زن می باشد بنابراین تعقیب کیفری زوج وجاهت قانونی ندارد.

سوال:  اگر زن به دلیل نداشتن امنیت یا ضررهای جسمی و روحی با حکم دادگاه مبنی بر صدور حکم عدم تمکین، از زوج تمکین نکند آیا مستحق نفقه است؟ آیا زوج قابل تعقیب کیفری است؟

جواب: اگر زوجه به دلایل موجه و با حکم دادگاه تمکین نکرده باشد مطابق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، نفقه زوجه (زن) به عهده زوج (شوهر) است و زن مستحق نفقه است اما زوج قابل تعقیب کیفری نیست در نتیجه زوجه میتواند با تقدیم دادخواست حقوقی، مطالبه نفقه را بکند.


اثبات پرداخت نفقه

اگر اختلاف شود که شوهر نفقه را پرداخت کرده یا نه، در این صورت، شوهر باید ثابت کند که چگونه و به چه نحوی نفقه را پرداخت کرده است (فیش واریزی، یا به صورت نقدی از طریق شهادت شهود) در غیر این صورت، محکوم به پرداخت نفقه مورد ادعای زن خواهد شد.البته در مواردی، ممکن است کار به سوگند کشیده شود.

*برای مطالعه در خصوص اثبات دعوا، رجوع شود به وبسایت وکیل سرا: اثبات دعاوی در دادگاهها 

*در خصوص مباحث قسم و سوگند در دادگاه، رجوع شود به وبسایت وکیل سرا: سوگند در دعاوی دادگستری 

نفقه ندادن می تواند دلیلی برای طلاق باشد

مطابق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی: «در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجرای حکم محکمه {دادگاه} و الزام به دادن نفقه، زن میتواند برای طلاق به حاکم {دادگاه خانواده} رجوع کند وحاکم {قاضی دادگاه} شوهر او را اجبار به طلاق می نماید.همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.»

استنکاف از پرداخت نفقه در عقدنامه

یکی از شروط ضمن عقد ازدواج، مندرج در عقدنامه های چاپی، که در صورت احراز و اثبات آن، زن می تواند از دادگاه تقاضای صدور اجازه طلاق بنماید: «استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت ۶ ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تعیین نفقه و همچنین در موردی که شوهر سایر حقوق واجبه زن را به مدت شش ماه وفا نکند و اجبار او به ایفا هم ممکن نباشد.»

*برای مطالعه در خصوص شروط ضمن عقد ازدواج، رجوع شود به وبسایت وکیل سرا: دانستنی های شروط ضمن عقد ازدواج

 

ترک انفاق

ترک انفاق جرم است و با عنوان نفقه کیفری هم شناخته می شود. مادۀ 53 قانون حمایت خانواده مصوب 1391: «هر کس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود. تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و در صورت گذشت وی از شکایت، در هر زمان تعقیب جزایی یا اجرای مجازات موقوف می شود.

تبصره- امتناع از پرداخت نفقه زوجه ای که به موجب قانون مجاز به عدم تمکین است و نیز فرزندان ناشی از تلقیح مصنوعی یا کودکان تحت سرپرستی مشمول مقررات این ماده است.»

تفاوت نفقه حقوقی و نفقه کیفری

مادۀ 53 قانون حمایت خانواده ناظر به نفقۀ ماه جاری است، و در صورت پرداخت آن از سوی شوهر، تعقیب کیفری نخواهد شد. نفقه معوقه، دین می باشد که مطالبه آن جنبه حقوقی دارد و باید با تقدیم دادخواست حقوقی به عمل آید.

جرم ترک انفاق در قانون حمایت خانواده

ماده 53 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 جایگزین ماده 642 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) شده است لذا ماده 642 نسخ شده است. لازم به ذکر است که مجازات ترک انفاق در ماده 53 قانون حمایت خانواده نسبت به مجازات مقرر در ماده 642 قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) افزایش پیدا کرده است.

 

وکیل سرا؛

مصطفی محمدی: وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی

عضو کانون وکلای دادگستری مرکز


قابل توجه کاربران گرامی وب سایت وکیل سرا :

به منظور ارتقاء کیفیت مشاوره و اختصاص دادن فرصت کافی برای هر یک از موکلین گرامی ، خواهشمند است قسمت شرایط مشاوره در سایت را ملاحظه نموده در صورت لزوم با شماره های مندرج در صفحه اصلی تماس حاصل فرمایید . از پرسش هرگونه سوالات در قسمت نظرات یا دیدگاه ها خودداری نمایید لذا پاسخگو نمی باشیم و دیدگاه ها به منظور ارسال نظرات درباره محتواهای وب سایت می باشد . با تشکر مصطفی محمدی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × سه =